„Vintage-LED” is om te beginnen alleen een filament (de zichtbare gloeidraad in het glas) dat in de meest uiteenlopende ballonvormen wordt gebouwd. Voor het effect van een lamp is de vorm bijna belangrijker dan het wattage – een grote globe werkt heel anders dan een slanke buis, ook al kunnen ze allebei dezelfde kleurtemperatuur hebben.
Edison ST64: de klassieker
De ST64 (diameter 64 mm, peervormig met zichtbare punt) is de meest verkochte vintagevorm. Gangbaar zijn 4 tot 6 watt bij 300 tot 500 lumen, fitting E27. Het filament is meestal recht of spiraalvormig zichtbaar en geeft warm, maar niet te fel licht – goed voor hanglampen boven de eettafel in groepen van drie tot vijf stuks, of los boven een leeshoek. Bij een afstand van 60 tot 70 cm tot het tafelblad is de ST64 verblindingsarm genoeg voor direct oogcontact aan tafel.
Globe G95, G125, G200: uitstraling in plaats van functie
Globes zijn rond en worden benoemd naar hun diameter in millimeters: G95 (klein, subtiel), G125 (standaardmaat voor zichtbare hanglampen), G200 (groot, vaak als solitair boven een zithoek of bar). Hoe groter de bol, hoe zichtbaarder het filamentpatroon en hoe meer de lichtbron zelf een designelement wordt – de fitting treedt naar de achtergrond. De lumenwaarden liggen meestal tussen 400 (G95) en 800 lumen (G200) bij 6 tot 8 watt. Belangrijk: een G200 direct op ooghoogte verblindt merkbaar, daarom hang je grote globes óf hoog (onderkant vanaf 1,90 m) óf met een lampenkap of plafondkap die naar boven uitstraalt. Grote globes passen bijzonder goed bij hoge ruimtes, zie ook de Lichtbronnengids. Een selectie globevormen vind je onder Globelampen.
Buis T30 en T45: slank en lineair
Buisvormige lichtbronnen (T30, T45 – het getal is weer de diameter in mm) ogen grafisch en zijn geschikt voor spinlampen met meerdere uitgangen, omdat ze naast elkaar een helder lijnenpatroon vormen in plaats van losse bollen. Typisch: 4 watt, 300 tot 350 lumen, vaak met een zichtbare koolfilamentlook (licht oranje in plaats van neutraal warm). Voor een rij aan de wand of een plafondlamp met vijf uitgangen zijn T30 de minder opvallende keuze ten opzichte van globes.
Lumen en kelvin begrijpen
Vintage-LED's liggen op 1800 tot 2700 kelvin – duidelijk warmer dan de neutrale 3000 K van veel standaard-LED's. 1800 K oogt amberkleurig en bijna als kaarslicht (goed voor sfeer, slecht om te lezen), 2700 K is klassiek gloeilampwit en beter geschikt voor elke dag. Voor de helderheid geldt: voor een enkele hanglamp als hoofdlichtbron boven de eettafel is minstens 400 tot 500 lumen zinvol, daaronder wordt meestal gecombineerd met meerdere lichtbronnen of extra licht. Sfeerlampen (leeshoek, gang, decoratie) werken ook met 250 tot 300 lumen.
Dimbaarheid en verblinding
Niet elke vintagelichtbron is dimbaar – dat staat op de verpakking en moet bij de dimmer passen (zie LED flikkert: oorzaken voor compatibiliteitsproblemen). Bij verblinding geldt een vuistregel: klein en mat (ST64 in rookglas of amber) verblindt minder dan groot en helder (G200 in helder glas). Wie helder glas en een grote vorm wil combineren, hangt lager boven de tafel dan boven de doorloop, of kiest een lampenkap die de lichtbron aan de zijkant afschermt – keuze onder lampenkappen.
Welke vorm bij welke lamp
Vuistregel uit de werkplaats: een enkele hanglamp boven een kleine tafel – ST64. Een solitair boven een grote tafel of toonbank – een G125 of G200. Een spinlamp met drie tot zes uitgangen – T30-buizen voor een rustig lijnenspel, of gemengd kleine globes voor meer structuur. Wie twijfelt, bestelt twee vormen en wisselt ze op proef – bij een E27-fitting past sowieso elke lichtbron in elke fitting uit het assortiment.
Prijs en levensduur vergeleken
Vintage-leds kosten afhankelijk van vorm en filamentontwerp meestal tussen 8 en 20 euro per stuk – duidelijk duurder dan een eenvoudige standaard-ledlamp, maar met een typische levensduur van 15.000 tot 25.000 uur. Bij drie uur per dag is dat meer dan tien jaar. Grote globes (G200) zitten qua prijs meestal aan de bovenkant, omdat er meer glas en een bewerkelijker filamentpatroon in zit; T30-buislampen zijn vaak de goedkoopste vintagevorm, omdat ze een eenvoudiger, recht filament gebruiken. Bij meervoudige plafondkappen met vier of vijf fittingen loont het daarom om naar de totale kosten te kijken voordat je voor de grootste vorm kiest.
In de configurator bekijk je elke lampvorm direct in de preview op de gekozen fitting en plafondkap, voordat je bestelt.