Bij een rechthoekige tafel is de zaak meestal duidelijk: een rij van twee of drie pendels op de middenas. Boven een ronde tafel is het een nieuwe vraag, want een rij past hier niet. Twee oplossingen hebben zich bewezen: één grote pendel precies boven het midden van de tafel, of een spinlamp met drie tot vijf uitgangen die zich over het oppervlak verdeelt. Welke van de twee varianten beter past, hangt vooral af van de tafeldiameter en de plafondhoogte.
Eén hanglamp: kapdiameter naar tafelgrootte
Bij één kap boven het midden geldt als vuistregel: de diameter van de kap moet ongeveer de helft van de tafeldiameter zijn, of ongeveer 30 cm kleiner dan de tafel – afhankelijk van wat bij de betreffende tafelmaat het kleinere getal oplevert. Bij een tafel met een diameter van 120 cm zou dat rekenkundig 60 cm (de helft) of 90 cm (min 30 cm) zijn – hier is de helft de praktischere maat; een kap van 90 cm zou de tafel optisch overweldigen. Bij een grote tafel met een diameter van 160 cm ligt 'min 30 cm' daarentegen op 130 cm en 'de helft' op 80 cm; meestal oogt hier een kap tussen 40 en 50 cm evenwichtiger dan beide uitersten, omdat één kap vanaf een bepaalde tafelmaat toch niet meer het hele oppervlak hoeft te domineren, maar alleen het midden markeert. Als ruwe richtwaarden voor de praktijk: tafel tot 110 cm diameter → kap 30–40 cm, tafel 110–140 cm → kap 40–55 cm, tafel vanaf 140 cm → óf een kap vanaf 55 cm, óf de overstap naar een spider.
Eén spider: verdelen in plaats van centreren
Een spider met meerdere uitgangen lost het probleem anders op: in plaats van een grote kap te zoeken, verdeel je meerdere kleinere lichtbronnen over het tafelblad. Bij een ronde tafel tot 130 cm diameter volstaan drie uitgangen in een driehoek, elk 25 tot 35 cm van het midden. Vanaf 140 cm diameter zijn vier tot vijf uitgangen zinvoller, zodat ook de rand van de tafel nog licht krijgt. Belangrijk is om de uitgangen niet allemaal op dezelfde hoogte te hangen: twee tot drie hoogtes met 10 tot 15 cm verschil ogen levendiger dan een starre rij en voorkomen dat de lichtbronnen elkaar verblinden als je aan tafel zit. Hoe een spider in principe is opgebouwd, lees je in het artikel Spiderlamp bouwen.
Hanghoogte: 70 tot 80 cm boven het tafelblad
Of er nu een hanglamp of een spider boven de tafel hangt, voor de hoogte boven het tafelblad geldt hetzelfde bereik: 70 tot 80 cm bij standaardstoelen. Dat is laag genoeg om warmte en focus op het tafelblad te brengen, maar hoog genoeg dat niemand zich stoot bij het opstaan en het oogcontact over de tafel niet door de kap wordt geblokkeerd. In zeer hoge ruimtes (plafondhoogte boven 2,80 m) kan de hoogte oplopen tot 90 cm, zodat de lamp er niet verloren uitziet. Bij een spider met verschillende pendellengtes geldt de waarde voor het laagste punt, dus de lichtbron die het verst naar beneden hangt.
Lichtbron en kleurtemperatuur boven de eettafel
Voor de tafelverlichting zelf heeft warm wit licht (2200 tot 2700 kelvin) zich bewezen, omdat gerechten en gezichten er vriendelijker door ogen dan bij neutraal wit licht. Bij open fittingen zonder kap zijn globelampen met zichtbare gloeidraad bijzonder geschikt, omdat ze zelf de blikvanger worden; een selectie vind je onder Globelampen. Wil je de helderheid aanpassen aan het moment van de dag, kies dan meteen voor dimbare lichtbronnen – zie dimbare lichtbronnen – daarvoor heb je wel een dimbare schakelaar of een geschikte fitting nodig.
Een voorbeeld om na te bouwen
Voor een ronde tafel met een diameter van 130 cm en stoelen van standaardhoogte: een spider met vier uitgangen, strijkijzersnoer in twee hoogtes (65 en 75 cm boven het blad), fittingen in ruw messing, globe-lichtbronnen G95 met warmwit licht. Dat geeft een rustige, gelijkmatige verlichting zonder dat één grote kap het zicht over de tafel blokkeert.
In de configurator stel je de spider-variant direct samen met het passende aantal uitgangen, snoerlengtes en fittingen; een overzicht van kant-en-klare hanglampen vind je onder Hanglampen.