Zoek je op „E27-fitting kopen”, dan kom je al snel uit bij twintig varianten die alleen in details verschillen – maar juist die details bepalen of de fitting past bij je lichtbron, je kap en je plafondkap. Hier de zeven vragen die je vóór je bestelling moet beantwoorden.
Welke fitting: E27, E14 of GU10
E27 is de standaardfitting voor de meeste hanglampen, globelampen en klassieke gloeilampvormen – diameter 27 mm, de 'E' staat voor Edison-schroefdraad. E14 is de kleine uitvoering (14 mm), typisch voor kaarsvormen, kleine kappen of nachtlampjes met weinig inbouwruimte. GU10 is geen schroef- maar een insteekfittingsysteem met twee pinnen, veel gebruikt bij spots en inbouwspots, maar zeldzaam in zelfgebouwde hanglampen. Voor het zelf bouwen van een hanglamp met strijkijzersnoer is E27 bijna altijd de juiste keuze, omdat hier ook de interessante lichtbronnen zoals globe- of filamentlampen verkrijgbaar zijn. De passende lichtbronnen vind je in de lichtbronnencollectie, globevormen speciaal onder Globelampen.
Materiaal: metaal, porselein, bakeliet, hout, siliconen
Metalen fittingen (messing, koper, zwart gelakt aluminium) zijn robuust, maar geleiden stroom als er een fout optreedt – daarom hebben ze verplicht een aardedraad (PE) en een 3-aderige kabel nodig. Porseleinen fittingen zijn niet geleidend en hittebestendig en hebben daarom geen PE-aansluiting nodig; ze ogen breekbaarder, maar zijn dat in de praktijk zelden – porselein verdraagt meer hitte dan elk ander fittingmateriaal. Bakeliet is de historische voorloper van kunsthars, meestal in zwart of bruin, vintage van uiterlijk en eveneens niet geleidend. Houten fittingen zijn een bijzondere vorm met natuurlijke look en hebben vanwege de brandbaarheid voldoende afstand tot de lichtbron nodig (geen volspectrum-halogeen, LED is hier verplicht). Siliconen fittingen zijn flexibel en waterafstotend, en daarmee de eerste keus voor lichtsnoeren en buitentoepassingen. Voor een typische hanglamp in huis gaat de keuze meestal tussen metaal (koel, industrieel) en porselein (warm, sober) – beide vind je gesorteerd onder Metalen fittingen en Porseleinen fittingen; een overzicht van alle fittingtypes en materialen geeft E27-fittingen.
Beschermingsklasse en wanneer de aardaansluiting verplicht is
Fittingen zonder blootliggende metalen delen (porselein, bakeliet, kunststof) vallen onder beschermingsklasse II en hebben geen aardaansluiting nodig – een 2-aderig strijkijzersnoer (2x0,75 mm²) volstaat. Fittingen met aanraakbaar metaal (open metalen fittingen, metalen fittingen zonder doorlopende isolatiehuls) vereisen beschermingsklasse I: 3-aderige kabel (3x0,75 mm²) met doorgevoerde PE, die op de fitting op de daarvoor bestemde schroefklem komt. Staat er niets over op de verpakking, kijk dan naar de fitting zelf: is metaal van buitenaf aan te raken zonder dat er een kunststof of porseleinen huls tussen zit, dan geldt beschermingsklasse I. Bij twijfel liever 3-aderig kopen en bedraden dan achteraf aanpassen.
Kapring ja of nee
Een kapring (ook kaphouder) is een ring met schroefdraad aan de fitting waarin een lampenkap geschroefd of geklemd kan worden, zonder dat de kap op de lichtbron zelf rust. Voor open fittingen zonder kap is hij overbodig. Zodra er een kap uit de lampenkappencollectie gepland is, loont een fitting met kapring – meestal met E27-schroefdraad van 39/40 mm of als klemring voor kleinere kappen. Controleer voor aankoop of de gewenste kap bij de ringmaat van de fitting past, anders wiebelt hij of past hij helemaal niet.
Fitting met schakelaar
Sommige fittingen hebben een ingebouwde trek- of draaischakelaar direct op het fittinglichaam – handig bij lampen met stekker zonder aparte snoerschakelaar, maar onhandig bij hanglampen die via de wandschakelaar worden geschakeld, omdat je dan twee schakelpunten zou hebben. Voor een klassieke hanglamp aan het plafond volstaat een fitting zonder schakelaar; geschakeld wordt via de plafondleiding. Bij lampen met stekker is een schakelaar direct aan de kabel vaak de betere oplossing dan een op de fitting, omdat hij bereikbaar blijft als de lamp hoog hangt – passende schakelaars en stekkers vind je onder Schakelaars en stekkers.
Vergeet de trekontlasting niet
Elke goede fitting heeft een eigen trekontlasting in de bodem van de fitting – meestal twee kleine klemschroeven of een klemplaat die het snoer vasthouden voordat de aders de eigenlijke aansluitklemmen bereiken. Zonder vastgedraaide trekontlasting draagt uiteindelijk de soldeerplek of klem het gewicht van het snoer, en dat raakt in de loop van maanden los. Bij het bedraden eerst de trekontlasting sluiten, pas dan de aders op L, N (en PE) aansluiten, en tot slot kort en krachtig aan het snoer trekken: het mag niet bewegen.
Fitting, snoer en plafondkap als set
Wie niet elk onderdeel apart bij elkaar wil zoeken, vindt passende combinaties van fitting, snoer en plafondkap in de kant-en-klare sets – handig als uitgangspunt, ook als er aan het eind een eigen fitting wordt gewisseld. Het snelst gaat het echter via de configurator: daar kies je fitting, materiaal en kleur van de fitting samen met snoer en plafondkap en zie je meteen hoe de combinatie eruitziet als kant-en-klare lamp.